fa 06 ارزیابی و تحلیل تطبیقی شاخص امنیت اقتصادی ایران با کشورهای منتخب سند چشم‌انداز با رویکرد PAC و مدل گشتاورهای تعمیم‌یافته (GMM) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="line-height:90%"><span lang="FA" style="font-family:&quot;B Zar&quot;">امنیت اقتصادی به‌عنوان یکی از پایه‌های توسعه پایدار، بیانگر توان اقتصاد در مواجهه با شوک‌ها و حفظ ثبات و رفاه است. این پژوهش با هدف ارزیابی تطبیقی امنیت اقتصادی ایران و کشورهای منتخب سند چشم‌انداز، از رویکردی داده‌بنیان و مدل‌سازی پویا استفاده می‌کند. در گام نخست، شاخص ترکیبی امنیت اقتصادی با روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی (</span>PCA<span lang="FA" style="font-family:&quot;B Zar&quot;">) محاسبه شد. نتایج نشان داد تورم و نوسانات نرخ ارز با بیشترین بار عاملی، مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده این شاخص هستند، در حالی که متغیرهایی مانند بدهی خارجی دولت و تراز تجاری نقش کمتری دارند. در گام دوم، با استفاده از مدل گشتاورهای تعمیم‌یافته (</span>GMM<span lang="FA" style="font-family:&quot;B Zar&quot;">)، اثر متغیرهای سیاستی بررسی شد. یافته‌ها حاکی از آن است که امنیت اقتصادی دارای پویایی و حافظه تاریخی بوده و متغیرهای رشد اقتصادی، سرمایه‌گذاری خارجی و ثبات سیاسی تأثیر مثبت و معناداری بر آن دارند. همچنین، این اثرات در بلندمدت تقویت می‌شوند و ثبات سیاسی بیشترین نقش را ایفا می‌کند. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد که تقویت امنیت اقتصادی مستلزم کنترل تورم و نوسانات ارزی، ارتقای رشد اقتصادی، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و ایجاد ثبات سیاسی پایدار است تا زمینه شکل‌گیری توسعه‌ای متوازن و پایدار فراهم شود.</span></span> <span style="unicode-bidi:embed">Economic security, as one of the foundations of sustainable development, reflects the ability of the economy to face shocks and maintain stability and prosperity. This study uses a data-based approach and dynamic modeling with the aim of comparative assessment of the economic security of Iran and the selected countries of the Vision Document. In the first step, the composite index of economic security was calculated using the principal component analysis (PCA) method. The results showed that inflation and exchange rate fluctuations with the highest factor loading are the most important determinants of this index, while variables such as government external debt and trade balance play a lesser role. In the second step, the effect of policy variables was examined using the generalized moments model (GMM). The findings indicate that economic security has dynamics and historical memory, and the variables of economic growth, foreign investment, and political stability have a positive and significant effect on it. Also, these effects are strengthened in the long run, and political stability plays the largest role. Overall, the results show that strengthening economic security requires controlling inflation and currency fluctuations, promoting economic growth, attracting foreign investment, and creating sustainable political stability to pave the way for balanced and sustainable development.</span> امنیت اقتصادی, تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA), ثبات سیاسی, شاخص توسعه انسانی (HDI), گشتاور‌های‌ تعمیم یافته (GMM) Economic Security, Principal Component Analysis (PCA), Generalized Method of Moments (GMM), Political Stability, Human Development Index (HDI) 274 323 http://qjerp.ir/browse.php?a_code=A-10-2120-3&slc_lang=fa&sid=1 Saeideh Houshmand Gohar سعیده هوشمند گهر saedeh_hoshmand@yahoo.com 100319475328460019446 100319475328460019446 Yes Department of Macro and Futures Studies, Institute For Trade Studies and Research گروه مطالعات کلان و آینده‌پژوهی،