fa تحلیل تجزیه‌ای شاخص انتشار ترکیبات کربن (دی اکسیدکربن و منوکسیدکربن)در بخش‎های حمل و نقل و زیربخش‌های آن در ایران طی سال‌های 1390-1378 تخصصي Special پژوهشي Research هدف از این مقاله، تحلیل عوامل مؤثر بر انتشار ترکیبات کربن (دی اکسیدکربن و منوکسید کربن)، حاصل از مصرف انرژی در بخش حمل و نقل و زیربخش‌های آن (جاده‌ای، ریلی و هوایی) است. برای بررسی این امر، عوامل تأثیرگذار بر شاخص انتشار ترکیبات کربن، شامل رشد اقتصادی، رشد جمعیت، تغییرات ساختاری، ضریب انتشار، شدت انرژی، ترکیب سوختی، شیوه حمل و نقل و قیمت،از طریق روش تحلیل تجزیه‌ای شاخص (IDA) برای سال‌های 90-1378ش،در نظر گرفته شده است. نتایج این مطالعه نشان می-دهد که در کل بخش حمل و نقل مقیاس و رشد اقتصادی بیشترین تأثیر را بر افزایش انتشار ترکیبات کربن داشته است. اثر شدت انتشار و ترکیب سوختیدر طی این سال‌ها متفاوت بوده و تغییرات شیوه حمل و نقل تأثیر چندانی نداشته است. بررسی اثرات قیمتی نشان می‌دهد که ارزان بودن سوخت باعث افزایش انتشار ترکیبات کربن شده است. در مقابل،شدت انرژی و تا حدی تغییر ساختار در بخش حمل و نقل تا حدی اثر کاهنده‌ای بر میزان انتشار داشته است. در بخش حمل و نقل جاده‌ای نیز وضعیت به همین منوال بوده است، در این بخش ترکیبات سوختی و شدت انتشار بیشترین اثر بر کاهش انتشار منوکسید کربن داشته است. در بخش حمل و نقل ریلی و هواییمقیاس مهم‌ترین اثر را درافزایش انتشار ترکیبات کربن دارد. این موارد نشان می‌دهد استفاده از ترکیب سوخت‌های پاک، توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی و ریلی، توسعه زیربنایی در تمامی بخش‌های حمل و نقل می‌تواند در کاهش انتشار ترکیبات کربن نقش داشته باشد. The purpose of this paper is to analyze the factors affecting the emission of carbon compounds (carbon dioxide and carbon monoxide), resulting from energy consumption in the transport sector according to the subdivision (road, rail and air) for the period 1999-2011. For this purpose, index decomposition analysis (IDA) has been used. Factors influencing on carbon compounds emissions are coefficient of emission, energy intensity, changes in fuel mix, mode of transportation, structural changes, economic growth, population growth, and price. Results show that economic activity and population growth have respectively the greatest impacts on the on CO2 and CO emission in Iranian transport sector. The effect of coefficient of emission and changes in fuel mix varies during the years. The modes of transportation have little effect. Studying on price effects shows that low fuel price cause increase in carbon compounds emissions. The energy intensity and structural changes in the transport sector has been somewhat decreasing effect on emissions. In the road transport sector the situation is similar. In this section, the greatest impact coefficients of emission and changes in fuel mix have been on reducing emissions of carbon monoxide. In the rail and air sector as subsector transportation, scale of economic activity have greatest impact on CO2 and CO emission growth. The results show that the combined use of clean fuels, development of public transport and rail and infrastructure development in all sectors of transport can reduce emissions of carbon compounds. :شاخص تکنیک تحلیل تجزیه‌ای,انتشار ترکیبات کربن,حمل و نقل, مصرف انرژی index decomposition analysis, emission of carbon compounds, transportation, energy consumption. 117 150 http://qjerp.ir/browse.php?a_code=A-10-690-3&slc_lang=fa&sid=1 azadeh davodi آزاده داودی az.davodi@gmail.com 10031947532846003449 10031947532846003449 Yes aliakbar naji meydani علی اکبر ناجی میدانی naji@yahoo.com 10031947532846003450 10031947532846003450 No