fa بررسی عوامل مؤثر بر رشد جمعیت شهرستان‌های ایران: رهیافت اقتصادسنجی فضایی تخصصي Special كاربردي Applicable <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">گسترش شهرنشینی و رشد نامتوازن شهری، توجه بسیاری از برنامه&shy;ریزان و تصمیم&shy;گیران شهری را به مسائل و پیامدهای ناشی از رشد جمعیت شهری جلب کرده است. در این راستا هدف اصلی مطالعه حاضر تعیین عوامل مؤثر بر رشد جمعیت شهرها و بررسی نقش فقر در فرآیند رشد شهری است. برای تبیین مدل تحقیق، چهار دسته عوامل اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، جغرافیایی، و زیرساختی در نظر گرفته شده&shy;است. در این مطالعه با استفاده از داده&shy;های 336 شهرستان کشور طی دوره زمانی 1394-1385 مدل رشد جمعیت با استفاده مدل خطای فضایی مورد برآورد قرار گرفته است. همچنین به دلیل وجود ناهمسانی واریانس در مدل فضایی، از برآوردگر کلجیان و پروچا (2010) در برآورد مدل استفاده شده است. </span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج حاصل از این مطالعه، بیانگر وجود اثرات فضایی در مدل رشد جمعیت شهرستان&shy;های کشور است. از بین متغیرهای اقتصادی، شاخص فقر، نرخ بیکاری و شاخص </span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">تخصصی شدن</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">و از بین متغیرهای فرهنگی و اجتماعی، نرخ باروری، میانگین سنی و تحصیلات، به&shy;عنوان مهم&shy;ترین عوامل مؤثر بر رشد جمعیت شهرستان&shy;های کشور شناخته شده است. </span></span><br> &nbsp; Problems of Urbanization expansion and unbalanced growth of cities have attracted the great attention of city planners and decision makers. This paper determines the effective factors on the growth of cities and investigates the role of poverty in the process of urbanization. In this regards, we consider four groups of factors that include economic factors, social and cultural factors, geographical factors and infrastructural factors. In this study, we use data from 336 cities for the period of 2007-2016. The population growth model is estimated with spatial error model. Because of the heteroscedasticity in our spatial model, we have used Kelejian-Pruch (2010) estimator.The results show that there are spatial effects in the model for population growth in the cities of Iran. Poverty, unemployment rate, and specialization index from economic factors and fertility rate, average age and the level of the education from social and cultural variable factors are among the most important factors affecting the population growth of the cities.<br> &nbsp;<br> &nbsp; رشد جمعیت, اقتصادسنجی فضایی, برآوردگر کلجیان و پروچا. Population Growth, Poverty, Spatial econometrics, Kelejian-Prucha Estimator 7 32 http://qjerp.ir/browse.php?a_code=A-10-1612-1&slc_lang=fa&sid=1 Mansour Khalili Araghi منصور خلیلی عراقی khalili@ut.ac.ir 10031947532846006262 10031947532846006262 No Tehran University دانشگاه تهران Elham Nobahar الهام نوبهار enobahar@ut.ac.ir 10031947532846006263 10031947532846006263 Yes Tehran University دانشگاه تبریز محبوبه کبیری رنانی m.kabiri@ut.ac.ir 10031947532846006264 10031947532846006264 No دانشگاه تهران