fa کارایی تأمین اجتماعی و اقتصاد سیاسی عمومى General پژوهشي Research <div align="justify" style="direction: rtl"> سه برار شدن جمعیت سالمندان در چهار دهه اخیر توجه بیش از پیش به برنامه‌های بازنشستگی و تأمین اجتماعی را می طلبد. این مطالعه ضمن تبیین این موضوع مؤلفه های اثرگذار بر شکل گیری و رشد برنامه های تأمین اجتماعی در کشورهای مختلف دنیا را در قالب تئوری‌های سیاسی و تئوری‌های اقتصادی-جمعیتی مشخص می نماید و با محور قرار دادن این تئوری‌ها به رابطه ساختار سیاسی و تأمین اجتماعی می پردازد. همچنین، مطالعه حاضر با معرفی شاخص دیکسون به‌عنوان شاخصی برای تعیین‌کارایی تأمین اجتماعی به‌کمک تحلیل‌های رگرسیونی عوامل سیاسی و اقتصادی مؤثر برکارایی تأمین اجتماعی را برآورد می‌کند. نتایج نشان می دهد درکشورهایی‌که از درجه آزادی سیاسی بیشتری برخوردارند، سیستم‌های تأمین اجتماعی‌کارایی بالاتری دارند درحالی‌که برای کشورهای فقیر و ثروتمندکه درجه آزادی سیاسی‌شان پایین است مؤلفه های اقتصادی ازجمله سهم جمعیت بالای 65 سال و توزیع ناعادلانه درآمد برکارایی تأمین اجتماعی مؤثر است و عوامل سیاسی نقش چندانی درکارایی ندارد. </div> Elderly population which has tripled in the past four decades requires more attention to pension plans and social security programs. This study explains the factors that affect the formation and development of social security programs in different countries in the framework of political and, economic - population theories. Based on these theories, the paper also analyzes the relationship between the political structure and social security plans. To this end, Dixon index is used as an indicator for determining social security efficiency in a regression model to analyze the political and economic factors effecting the efficiency of social security programs. The results show that in countries that enjoy greater degree of political freedom, the social security systems have higher efficiency. While for the rich and poor countries who suffer from the lower degree of political freedom, political factors have little role. In this content, economic factors including the share of aged population (65 years old and more) and also unfair income distribution have more effect on the efficiency of social security system in these countries. تأمین اجتماعی، اقتصاد سیاسی، شاخص دیکسون، تئوری‌های سیاسی، تئوری‌های‌کارایی Social Security, Political Economy, Dixon Index 35 58 http://qjerp.ir/browse.php?a_code=A-10-23-14&slc_lang=fa&sid=1 Ezatollah Abbasian عزت اله عباسیان abbasian@basu.ac.ir 1003194753284600434 1003194753284600434 Yes Vahid Mahmoudi وحید محمودی vmahmodi@ut.ac.ir 1003194753284600435 1003194753284600435 No Abdulhamid Adeli عبدالحمید عادلی adeli@tpo.ir 1003194753284600436 1003194753284600436 No