fa بررسی تطبیقی روش‌های متعارف تعیین عوامل مؤثر بر رشد اقتصادی و روش‌های بیزی در کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">طبق ادبیات رشد، ده‌ها عامل بر رشد و فرآیند آن اثر دارند. تعدد عوامل تعیین‌کننده‌ رشد، باعث نااطمینانی تصریح‌مدل و مانع اجماعِ محققان شده است. در اقتصادسنجی رشد، تئوری و ناحیه انتخاب‌شده بررسی اثر چند عامل خاص را دیکته می‌کند. این مقاله به مطالعه‌ تطبیقی رهیافت‌های متعارف و روش‌های بیزی و مقایسه‌ نحوه‌ عمل و کارایی آن‌ها در تعیین مؤثر‌ترین عواملِ تعیین‌کننده‌ رشداقتصادی درکشورهای‌سازمان‌همکاری‌اسلامی است. لذا رهیافت‌های میانگین‌گیری‌مدل‌بیزی، حداکثر راست‌نمایی بیزی، اثرات‌ثابت، اثرات‌تصادفی و </span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="font-size:8.0pt;">GMM</span></span> <span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">در داده‌های تابلویی، مورد استفاده قرار گرفته و نتایج مقایسه شده است. به‌خاطر تفاوت در ساختاراقتصادی این کشورها، با کشورهای دیگر، در صنعتی بودن و تنوع صادرات و ویژگی‌های اجتماعی، توانایی‌های رهیافت‌های بیزی و روش‌های متعارف، در شناسایی عوامل رشد مقایسه و با داده‌های مربوط به کشورهای سازمان‌همکاری‌اسلامی در دوره‌ 2015 </span></span></span><span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="font-size:10.0pt;">&ndash;</span></span><span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> 1975 مورد آزمون قرارگرفت. طبق نتایج، در یک فضای‌بیزی‌وپانلی‌و در رهیافت </span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="font-size:8.0pt;">BMA</span></span><span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، عواملی‌مانند، نرخ پس‌انداز، اعتبار بخش‌خصوصی، سرمایه‌گذاری‌مستقیم‌خارجی، و نرخ‌ارز، بیشترین تأثیر را بر رشداقتصادی در این‌کشورها برجای گذاشته‌اند. در به‌کارگیری روش</span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="font-size:8.0pt;">BML</span></span><span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، سرمایه‌گذاری‌ملی، بی‌تأثیر و بقیه‌ عوامل با یک ترتیب دیگر رشداقتصادی را تحت تأثیر قرار داده‌اند. نتایج حاصل از رهیافت‌های متعارف تاحدود زیادی متفاوت از نتایج روش‌های بیزی بوده است. نتایج این ‌تحقیق می‌تواند در مدل‌سازی‌ رشداقتصادی و مدیریت بهتر فرآیند رشد در کشورهای‌اسلامی به‌کار گرفته شود.</span></span></span> &nbsp;<br> According to the growth literature, dozens of factors affect the growth and its process. The multiplicity of determinants of growth has caused uncertainty in the modeling and impeded consensus among the researchers. In the growth econometric theory, the theory and the chosen region dictate the effect of several specific factors. This paper has studied conventional approaches and Bayesian methods and compares these the way in which they work efficiently in determining the most effective determinants of economic growth in the Islamic cooperative countries. Therefore, Bayesian Model Averaging, Bayesian Maximum Likelihood, Fixed effects, Random effects and GMM in panel data have been used and the results have been compared. Due to differences in the economic structure of these countries, with other countries, in some area like industrialization and diversity of exports and social features, the capabilities of Bayesian approaches and conventional methods, were compared in the identification of growth factors and in this order we used data related to the Organization of Islamic cooperation countries during the period 1975-2015. According to the results, in a Bayesian space, and in the BMA approach, factors like saving rates, the credit of private sector, foreign direct investment, and exchange rate have put the robust impact on economic growth in these countries. In applying the BMA, investment has been ineffective, and the rest of the factors have affected economic growth in a different order. The results from conventional approaches are somewhat different from the results of Bayesian methods. The results of this research can be used in modeling economic growth and better management of the growth process in Islamic countries. میانگین‌گیری‌مدل‌بیزی, حداکثردرستنمایی‌بیزی, رشداقتصادی, سرمایه‌گذاری‌مستقیم‌خارجی, نرخ‌ارز, اعتباربخش‌خصوصی, داده‌های تابلویی Bayesian Model Averaging, Bayesian Maximum Likelihood, Economic Growth, Foreign Direct Investment, credit of private sector, exchange rate, Panel data. 183 220 http://qjerp.ir/browse.php?a_code=A-10-1841-1&slc_lang=fa&sid=1 Reza Ranjpour رضا رنج‌پور reza.rangpour@gmail.com 10031947532846007432 10031947532846007432 Yes University of Tabriz دانشگاه تبریز Ali Besharat علی بشارت indolandi@yahoo.com 10031947532846007433 10031947532846007433 No University of Tabriz دانشگاه تبریز Behzad Salmani بهزاد سلمانی behsalmani@gmail.com 10031947532846007434 10031947532846007434 No University of Tabriz دانشگاه تبریز SeyyedKamal Sadeghi سیدکمال صادقی sadeghiseyedkamal@gmail.com 10031947532846007435 10031947532846007435 No University of Tabriz دانشگاه تبریز