fa بررسی رابطه توسعه مالی و رشد اقتصادی در ایران: با استفاده از روش تحلیل‌عاملی عمومى General پژوهشي Research <div align="justify" style="direction: rtl"> بخش مالی یک بخش بزرگ و در حال رشد در تمام اقتصادهای جهان است و امروزه توسعه انواع مختلف فعالیت‌های اقتصادی به دسترسی آنها به خدمات مالی بستگی دارد. این مقاله، رابطه متغیرهای توسعه مالی و رشد اقتصادی ایران را طی سا‌ل‌های (1385 - 1340) بررسی می‌کند. پس از مرور پیشینه تحقیق و مبانی‌نظری، 8 شاخص استخراج شده از سیستم بانکی به عنوان شاخص‌های بیانگر توسعه مالی تعریف می‌شوند. سپس با معرفی و بیان ویژگی‌های روش آماری تحلیل عاملی، شاخص‌های مذکور به شاخصی که بیانگر متغیر توسعه مالی است تقلیل می‌یابند. با استفاده از تابع رگرسیون، رابطه این شاخص با رشد اقتصادی برآورد می‌شود. همچنین با آزمون علیت، رابطه علی بین متغیرهای رشد اقتصادی و توسعه مالی ارزیابی می‌شود. نتایج حاصل از روش تحلیل عاملی برای تعیین یک شاخص واحد برای توسعه مالی نشان می‌دهد که اولاً بین متغیرهای توسعه مالی و رشد اقتصادی رابطه مستقیمی وجود دارد. ثانیاً جهت علیت بین این دو متغیر از رشد اقتصادی به توسعه مالی است. </div> This paper investigates the long run relationship between financial development and economic growth since 1340 to 1385. Firstly, we study diverse instruments of Iranian financial system. Then, we define 8 indices extracted from banking system to represent indicator of financial development. Furthermore, we transform the indexes of financial development into a unique and comprehensive index by using factor analysis method. We estimate relationship between these variables an assess causality relationship by means of Granger Causality Test. Our findings show: (a) there is a direct relationship between financial development and economic growth in Iran and (b) the direction of causality is from economic growth to financial development. توسعه مالی، رشد اقتصادی، مدل‌های رشد درون‌زا، روش تحلیل عاملی، نظام بانکی ایران Financial Development, Economic Growth, Endogenous Growth Models, Factor Analysis Method, Banking System of Iran 73 64 http://qjerp.ir/browse.php?a_code=A-10-23-52&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Hasan Fotros محمدحسن فطرس fotros@basu.ac.ir 1003194753284600529 1003194753284600529 Yes Abolfazl Najarzadeh ابوالفضل نجارزاده نوش آبادی a.najarzadeh@basu.ac.ir 1003194753284600530 1003194753284600530 No Hossein Mahmoodi حسین محمودی mahmoodi_13@yahoo.com 1003194753284600531 1003194753284600531 No