fa نقش عوامل تاثیرگذار بر بهره وری کل عوامل در شرق و غرب آسیا با تاکید بر سرمایه انسانی و رانت های نفتی تخصصي Special پژوهشي Research <span dir="RTL">در این پژوهش با هدف بررسی دلایل تفاوت بهره&shy;وری کل عوامل (</span>TFP<span dir="RTL">) در کشورهای شرق و غرب آسیا، عوامل موثر بر آن در هر یک از این نواحی تجزیه و تحلیل شده است. بدین منظور با استفاده از چندین مدل ایستا و پویا و با تشکیل دو گروه مجزا از کشورهای شرق و غرب آسیا، عوامل موثر بر </span>TFP<span dir="RTL"> به ویژه سرمایه انسانی و رانت&shy;های نفتی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج مدل&shy;های ایستا حاکی از آن است که سرمایه انسانی، رانت&shy;های نفتی، درجه باز بودن تجاری و شدت انرژی مهمترین علت تفاوت بهره&shy;وری کل عوامل در کشورهای شرق و غرب آسیا هستند. سرمایه انسانی و رانت&shy;های نفتی در غرب آسیا، کاهش </span>TFP<span dir="RTL"> را سب شده&shy;اند در حالی که سرمایه انسانی در شرق آسیا افزایش </span>TFP<span dir="RTL"> را به دنبال داشته است. همچنین درجه باز بودن تجاری و شدت انرژی در غرب آسیا از عوامل مهم رشد </span>TFP<span dir="RTL"> محسوب می&shy;شوند در حالی که در کشورهای شرق آسیا محرک رشد </span>TFP<span dir="RTL"> نبوده&shy;اند. همچنین بر اساس نتایج مدل&shy;های پویا، بهره&shy;وری کل عوامل در دوره گذشته، بیشترین نقش را در بهره&shy;وری کل عوامل در دوره جاری برای کشورهای غرب و شرق آسیا داشته است</span><span dir="LTR"></span> The purpose of this study is to investigate the factors affecting TFP in the East and West Asia in order to discover the reasons for the difference in total productivity in each of these regions. For this purpose, factors affecting TFP, especially human capital and oil rents, were investigated using several static and dynamic models and forming two distinct groups from East and West Asia. The results of the static models show that human capital, oil rents, trade openness and energy intensity are the most important reasons for the difference in total factor productivity in East and West Asian countries. Human capital and oil rents in West Asia have led to a decline in TFP, while human capital in East Asia has led to an increase in TFP. The degree of trade openness and energy intensity in West Asia are also important contributors to TFP growth while in the East Asia they are among the deterrents. Also, based on the results of dynamic models, total factor productivity in the past period has had the greatest role in total factor productivity in the current period for West and East Asian countries<span dir="RTL">.</span> بهره‌وری کل عوامل تولید, سرمایه انسانی, رانت‌های نفتی, مصرف انرژی Total Factor Productivity, Human Capital, Oil Rents, Energy Consumption 267 295 http://qjerp.ir/browse.php?a_code=A-10-2667-1&slc_lang=fa&sid=1 Saeid Jafari سعید جعفری saeid904@gmail.com 100319475328460010248 100319475328460010248 No University of Sistan and Baluchestan دانشگاه سیستان و بلوچستان Marziyeh Esfandiari مرضیه اسفندیاری m.esfandiari@eco.usb.ac.ir 100319475328460010249 100319475328460010249 Yes University of Sistan and Baluchestan دانشگاه سیستان و بلوچستان Mosayeb Pahlavani مصیب پهلوانی pahlavani@eco.usb.ac.ir 100319475328460010250 100319475328460010250 No University of Sistan and Baluchestan دانشگاه سیستان و بلوچستان