fa اندازه‌گیری شاخص‌های وضعیت اقتصاد ایران در زنجیره‌های جهانی ارزش و مقایسه با کشورهای منتخب تخصصي Special پژوهشي Research <span inline="" sans="" source="" style="color: rgb(51, 51, 51); text-transform: none; text-indent: 0px; letter-spacing: normal; font-family: Tahoma, Arial, Verdana,;">زنجیره‌های جهانی ارزش، محصول پیچیده گسترش پراکندگی بین‌المللی تولید است که سازمان تولید اقتصاد جهانی را متحول کرده و تجارت خدمات و کالاهای واسطه‌ای را افزایش داده است. این شکل نوین تجارت به کشورهای در حال توسعه اجازه داده است تا بدون دارا بودن مزیت نسبی در کل یک صنعت، با تخصص یافتن و مزیت نسبی در وظایف، از منافع تجارت‌ بین‌الملل بهره ببرند. با توجه به اهمیت فزاینده زنجیره‌های جهانی ارزش، هدف تحقیق حاضر تجزیه و تحلیل جایگاه اقتصاد ایران در زنجیره‌های جهانی ارزش برای سال‌های 1990 و 2015 است. به این منظور &nbsp;با استفاده از جداول داده-ستانده جهانی<span>&nbsp;</span></span><span dir="LTR" sans="" source="" style="color: rgb(51, 51, 51); text-transform: none; text-indent: 0px; letter-spacing: normal; font-family: Tahoma, Arial, Verdana,;">UNCTAD-EORA</span><span inline="" sans="" source="" style="color: rgb(51, 51, 51); text-transform: none; text-indent: 0px; letter-spacing: normal; font-family: Tahoma, Arial, Verdana,;">، شاخص‌های مشارکت، موقعیت و طول زنجیره ارزش برای کل اقتصاد ایران و نیز 24 بخش آن محاسبه شده است. به طور کلی نتایج نشان می‌دهد ادغام پسین اقتصاد ایران در زنجیره‌های جهانی ارزش افزایش یافته اما ادغام پیشین آن کم شده و اقتصاد ایران به سمت بالادست زنجیره ارزش حرکت کرده است. ضمن اینکه ایران برای کسب منفعت از زنجیره‌های جهانی ارزش، مسیر رقابت با اتکا به وفور عوامل را در بخش‌های آلاینده و انرژی‌بر نظیر نفت، معدن، پتروشیمی و صنایع فلزی دنبال می‌کند و ظرفیت‌های قابل توجه آن در بخش‌های خدماتی مغفول مانده‌اند.</span> <span inline="" sans="" source="" style="color: rgb(51, 51, 51); text-transform: none; text-indent: 0px; letter-spacing: normal; font-family: Tahoma, Arial, Verdana,;">​</span><span inline="" sans="" source="" style="color: rgb(51, 51, 51); text-transform: none; text-indent: 0px; letter-spacing: normal; font-family: Tahoma, Arial, Verdana,;">Global value chains are a complex product of the international fragmentation of production expansion that has revolutionized the production organization of the global economy and increased trade in services and intermediary goods. This new form of trade has allowed developing countries to benefit from international trade with specialization and comparative advantage in tasks, without having a comparative advantage in an entire industry. Given the increasing importance of global value chains, the goal of this paper is to analyze the position of the Iranian economy in the global value chains for 1990-2015. For this purpose, using the UNCTAD-EORA World Input-Output Tables, the indices of participation, position and length of value chain are calculated for the Iranian economy and its 24 sectors. The results show that the Iranian economy&#39;s forward integration into global value chains has increased, but its backward integration has reduced and Iran&rsquo;s economy has moved to the upstream of value chain. Moreover, for a benefit from global value chains, Iran is pursuing a competing path, in polluting and energy-intensive sectors such as the oil, mining, petrochemical and metal industries, and its considerable capacity in the service sectors remains neglected.</span> زنجیره‌های جهانی ارزش, مشارکت پسین, مشارکت پیشین, شاخص موقعیت نسبی, طول زنجیره ارزش, جداول داده-ستانده جهانی Global Value Chains, Forward Participation, Backward Participation, Relative Position Index, Length of Value Chain, World Input-Output Tables 101 129 http://qjerp.ir/browse.php?a_code=A-10-715-4&slc_lang=fa&sid=1 Reza Najarzadeh رضا نجارزاده najarzar@modares.ac.ir 100319475328460011591 100319475328460011591 Yes Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Hassan Dargahi حسن درگاهی h-dargahi@sbu.ac.ir 100319475328460011592 100319475328460011592 No Shahid Beheshti University دانشگاه شهید بهشتی Lotfali Agheli لطفعلی عاقلی aghelik@modares.ac.ir 100319475328460011593 100319475328460011593 No Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Kazem Biabany Khameneh کاظم بیابانی خامنه kazem.biabany@modares.ac.ir 100319475328460011594 100319475328460011594 No Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس