fa ضرورت تأسیس صندوق نفت در ایران عمومى General پژوهشي Research <div align="justify" style="direction: rtl"> وجود منابع سرشار نفت از یک سو و چالشهای مهم اقتصادی در مسیر توسعه کشور از سوی دیگر همواره مسئله استفاده بهینه از این منابع را به‌عنوان مهم‌ترین دغدغه‌های تصمیم‌گیران عالی کشور مطرح کرده است. شواهد تجربی برخی از کشورهای دارای اقتصاد متکی بر نفت طی سه دهه گذشته، به ایجاد سازوکارها و تأسیس صندوقهای نفت دلالت دارد که کارکرد اصلی مورد انتظار از آنها ممانعت از انتقال مستقیم شوکهای مثبت و منفی برونزای قیمتهای جهانی نفت به اقتصاد داخلی این کشورها و تأمین ملاحظات عدالت بین نسلی و اصلاحات ساختاری بوده است. مهم‌ترین تجربه کشورمان در این زمینه تشکیل حساب ذخیره ارزی در سال 1379 طبق حکم ماده 60 قانون برنامه سوم است. بررسیها نشان می‌دهد به‌رغم اینکه این سازوکار موجب شد اثر نوسانهای روزانه قیمت نفت در بازار جهانی حداقل بر گردش مالی خزانه دولت کنترل شود، به دلایل متعدد نتوانست کارکردهای اصلی مورد انتظار را برآورده کند. به اعتقاد نگارنده ضعف چارچوب حقوقی و قانونی تشکیل حساب ذخیره ارزی و نبودِ وفاق عمومی‌ در زمینه اهداف تشکیل این حساب در بین مجموعه نظام مدیریت کشور از مهم‌ترین دلایل دست نیافتن به اهداف مورد انتظار از آن ارزیابی می‌شود. با توجه به وجود شرایط فعلی در بازار نفت به نظر می‌رسد تأخیر در تصمیم‌گیری در زمینه لزوم پس‌انداز درآمدهای نفتی و کنترل مصرف جاری آنها از دست رفتن بیشتر فرصت تاریخی موجود را به‌دنبال خواهد داشت. در این مقاله تلاش شده لزوم تأسیس صندوق نفت (از نظر حقوقی) با اهداف و فعالیت روشن و توانایی پاسخگویی به عموم به عنوان مهم‌ترین راه حل پیشنهادی برای اصلاح و تکمیل سازوکار موجود مورد بررسی قرار گیرد. </div> Optimal utilization of hydrocarbon resources has always been the most challenging issue for Iranian senior policy-makers. Empirical evidences in a number of oil-based economies during the past 3 decades imply the necessity of establishing petroleum funds, which aim at protecting the transfer of direct positive and negative shocks resulting from the international oil price volatility to the domestic economy as well as taking into account the security of inter-generational interests and structural reforms. In this regard, setting up the foreign exchange reserves account has been the most important experience in Iran. Research works show that despite controlling the effect of oil price variations in international markets, at least on the flow of treasury fund, the other prime expected objectives of setting up the petroleum fund have not been achieved due to a numbers of reasons. The author believes that the existing legal shortcomings in establishing the fund and the lack of a general understanding in the Iranian system of management regarding the objectives of the fund are among the prime factors involved in the failure of achieving the expected objectives. The prevailing conditions in the international oil market implies that any delay in proper decision-making to save the petroleum revenues and controlling its spending pattern would result in loosing the existing historical opportunities. مدیریت درآمدهای نفتی، صندوق نفت Oil Revenues Management, Petroleum Fund 1 46 http://qjerp.ir/browse.php?a_code=A-10-23-104&slc_lang=fa&sid=1 Seyyed Mohammad Ali Haji Mirzaei سید محمدعلی حاجی میرزایی 1003194753284600648 1003194753284600648 Yes