fa تحلیل و ارزیابی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری اقتصادی با تأکید بر شاخص حکمرانی محیط‌زیست تخصصي Special پژوهشي Research <span style="line-height:80%"><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:80%"><span b="" style="font-family:" zar="">امروزه، بسیاری از چالش‌ها و مخاطرات اقتصادی، سیاسی، محیطی و اجتماعی منجر به اختلال در عملکرد سیستم‌های اقتصادی و اجتماعی شده است. این شرایط سبب شده تا مفهوم تاب‌آوری اقتصادی به عنوان شاخصی برای اندازه‌گیری ظرفیت جامعه برای مواجهه با شوک‌ها و بازیابی پس از وقوع مخاطرات مورد توجه قرار گیرد. در مطالعه حاضر، ابتدا شاخص تاب‌آوری اقتصادی برای هشت کشور نفتی و چهار کشور غیرنفتی خاورمیانه محاسبه و سپس تأثیر عوامل مؤثر بر این شاخص برای دوره زمانی 2020-2000 با کاربرد روش حداقل مربعات کاملاً اصلاح شده (</span></span></span>FMOLS<span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:80%"><span b="" style="font-family:" zar="">) ارزیابی شد. عوامل مؤثر بر تاب</span></span></span><span dir="LTR" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:80%"><span b="" style="font-family:" zar="">&lrm;</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:80%"><span b="" style="font-family:" zar="">آوری اقتصادی شامل متغیرهای ارزش افزوده بخش کشاورزی، ارزش افزوده بخش صنعت، ارزش افزوده بخش خدمات، تولید نفت، شاخص درجه باز بودن اقتصاد و نرخ شهرنشینی بود. نتایج حاصل نشان داد که تأثیر ارزش افزوده بخش صنعت و خدمات بر تاب‌آوری اقتصادی کشورهای نفتی و غیرنفتی مثبت و معنی‌دار است. همچنین، تأثیر متغیر نرخ شهرنشینی بر تاب‌آوری اقتصادی کشورهای نفتی و غیرنفتی منفی و معنی‌دار به دست آمد. بر این اساس، پیشنهاد شده کشورهای مورد مطالعه سیاست‌هایی همچون تقویت سرمایه‌گذاری در بخش صنعت، تنوع‌بخشی به اقتصاد، توسعه بخش خدمات، سرمایه‌گذاری در فناوری و زیرساخت‌های کشاورزی، تسهیل تجارت بین‌اللملی و سیاست‌های پایدار شهری به منظور بهبود تاب‌آوری اقتصادی را پیگیری کنند</span></span></span></span> <span style="unicode-bidi:embed"><span style="letter-spacing:-.2pt">Today, many economic, political, environmental, and social challenges and risks have led to disruptions in the functioning of economic and social systems. These conditions have led to the concept of economic resilience being considered as an indicator for measuring the capacity of a society to face shocks and recover after the occurrence of risks. In the present study, first, the economic resilience index was calculated for eight oil-producing and four non-oil-producing countries in the Middle East, and then the effect of the factors affecting this index was evaluated for the period 2000-2020 using the fully modified least squares (FMOLS) method. The factors affecting economic resilience included the variables of agricultural value added, industrial value added, service value added, oil production, economic openness index, and urbanization rate. The results showed that the effect of the value added of the industrial and service sectors on the economic resilience of oil-producing and non-oil-producing countries is positive and significant. Also, the effect of the urbanization rate variable on the economic resilience of oil-producing and non-oil-producing countries was negative and significant. Accordingly, it is suggested that the countries studied pursue policies such as strengthening investment in the industrial sector, diversifying the economy, developing the service sector, investing in agricultural technology and infrastructure, facilitating international trade, and sustainable urban policies in order to improve economic resilience.</span></span> تاب‌آوری اقتصادی, حکمرانی محیط‌زیستی, روش حداقل مربعات کاملا اصلاح شده (FMOLS), ارزش افزوده بخش کشاورزی, خاورمیانه Economic resilience, Environmental governance, Fully Modified Ordinary Least Squares (FMOLS), Agricultural value added, Middle East 204 243 http://qjerp.ir/browse.php?a_code=A-10-90-3&slc_lang=fa&sid=1 Kourosh Kamkar Hafshejani کورش کامکار هفجانی kooroshkamkar@yahoo.com 100319475328460018587 0009-0003-1981-9024 No Department of Economics, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University گروه علوم اقتصادی Saeed Daei-Karimzadeh سعید دائی کریم‌زاده saeedkarimzade@yahoo.com 100319475328460018588 100319475328460018588 Yes Department of Economics, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University گروه علوم اقتصادی Hossein Sharifi Renani حسین شریفی رنانی h.sharifi@khuisf.ac.ir 100319475328460018589 100319475328460018589 No Department of Economics, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University گروه علوم اقتصادی